ونه رسنه سر کنجی تنکه

Vene rasene sar kenji taneke

ترجمه : او روی ریسمان ،کنجد پخش کرده(جهت خشک کردن).

مفهوم : به دنبال بهانه بودن.

کاربرد: این مثل را به کسی گویند که به دنبال بهانه است تا دعوایی راه بیندازد.

برابر فارسی: اتو به دست دشمن دادن.

وای به حال پرلا او جولا لینگ کتا

Vay be hale perella ou jula ling keta

ترجمه : وای به حال پرلا(پرنده آبی) آب گود است و پاها کوتاه.

مفهوم : کفاف نکردن و هشدار به نارسایی ها.

کاربرد: این مثل را به کسانی گویند که آذوقه سفر ندارند و خطر از هر سو در کمینشان باشد.

برابر فارسی: دست ما کوتاه و خرما بر نخیل.

یا بار بور ،یا جینگا بوور

Ya bar baver ya jinga bur

ترجمه : یا بار ببر یا خرمن برو.

مفهوم : مسئولیت پذیری.

کاربرد: به اشخاص تنبل و تن پرور که حاضر به همکاری نیستند،می گویند.

برابر فارسی: یا مرغ باش بپر،یا شتر باش ببر.

کارهاکردنه موقع ،اتامه                  بخردنه موقع ،صدتامه

Kar hakerdene maqe attame baxerdene muqe sad tame

ترجمه : موقع کار تنهایم و موقع خوردن صدتا هستم.

مفهوم : اشاره به آدمهای تن پرور و از زیر کار دررو دارد.

کاربرد: این مثل را به کسانی گویند که فقط در سر سفره یار و همراه هستند.

برابر فارسی: آن وقت خاک می خورم تنها     حالا عسل می خورم همراه

اتا روز ،امه خشکه کیله ی او هم ،سرکنده

Atta ruz ame xeske kile ou sar kende

ترجمه : یک روزی از جوی خشک ما آب جاری می شود.

مفهوم : وقت آن می رسد که روزی کار و بار ما هم رونق بگیرد و ما هم دولتمند شویم.

کاربرد: این مثل در زمان تنگدستی و ناداری و نیز درایام رکود مالی و حزبی به کار می رود

خنده ،دو یارنه برمه ،خو

Xande du yarne berme xu

ترجمه : خنده باعث حرکت می شود و گریه سستی می آورد.

مفهوم : خنده تحرک می آورد و گریه خمودی.

کاربرد: این مثل یک نظریه روانشناسی  و آموزشی است که به آدمهای اخمو و عبوس اطلاق می شود.

برابر فارسی: خنده بر هر درد بی درمان دواست.

سر ،چه دونده وشنا ره چه گذرنه

 Ser ce dunde vesna re ce gozerne

 معنی: سیر از گرسنه چه خبر دارد.

کنایه: از دیگران بی خبر بودن. 

معادل فارسی: سیر را از گرسنه چه غم.   

خاک خوانی بور گتی کوه ، او خوانی بخری بور گتی رو

Xak xani bur gati kuh ou xani baxeri bur gati ru

معنی: اگر خاک می خواهی برداری برو به کوه بزرگ،واگر می خواهی آب بنوشی به منبع وسرچشمه برو.

کنایه: درخواست کمک نکردن از آدمهای کم ظرفیت و کوته نظر.

معادل فارسی: از نو کیسه قرض مکن    قرض که کردی خرج مکن

C ue mal dar sune harfe mal dar nasune

ترجمه : اثر چوب از بین می رود ولی اثر زخم زبان هرگز.

کنایه : تأثیر زخم زبان

معادل فارسی: زخم شمشیر خوب می شود ولی زخم زبان هرگز

ترمه هرچه کهنه بووئه ، کال چرمه دله نشوونه

Terme har ci kohne bavue kal crème dele nasune

 ترجمه: ترمه(پارچه نفیس ) هر چند کهنه شود ،در پاپوش چرمی نمی رود.

کنایه:چیز با ارزش هیچ وقت حتی اگر آن چیز کهنه شود ارزش خود را ازدست نمی دهد و بهای آن کم نمی شود و در جایگاه غیرواقعی یا کم ارزش به کار نمی رود.

معادل فارسی:صوف کهنه می شود اما پاتابه نمی شود.

 بز  تن و بز پیه

Beze – tan – o – beze  – pih                                                                           

ترجمه : تن  بز و پیه  بز

 کنایه : میان درآمد و هزینه ، موازنه برقرار است . به نسبت توانایی باید از کسی انتظار داشت 

 پشت  کل  دمتن

Pesht – kel – dameten                                                                                     

ترجمه : پشت خط شخم راه رفتن.

کنایه : بی اعتنا و بی مسئولیت بودن ؛ از پذیرفتن کار و مسئولیت شانه خالی کردن .

 تلا بی وقت ، خاشه عمر فنا دنه

Telae – bivaqt – xashe – omre – fena – dene             

 ترجمه : خروس بی وقت عمر خودش را به فنا می دهد.

 کنایه : کار بی موقع باعث نابودی می شود .

 تش  پیشی  نده

Tashe – pishi – nade     

 ترجمه : آتش به جلو نده .

 کنایه : دیگری را تحریک نکن . به گسترش درگیری دامن نزن .

 معادل فارسی : آتش بیار معرکه نباش .

 پلنگ پشت ، می  بوتن

Palenge – pesht  – mibuten                                                                           

 ترجمه : از پشت پلنگ مو کندن

 کنایه : اشاره به کاری عجیب وغیرممکن انجام دادن است.

 معادل فارسی : پیشانی شیرخاریدن

 پلنگ پوس اگه  قفر داشته ،  پلنگ پشت دیه

Palenge – pos – age – qhofer – dashte – palenge – pesht – daye                   

 ترجمه : پوست پلنگ اگروفادار بود ، درپشت پلنگ می ماند.

 کنایه : اشاره به ناپایداری زیبایی ومقام است .

 معادل فارسی : پوست پلنگ اگر شگون داشت ، اول به تن صاحبش دوام می کرد .

وارش و ورف پشت سر آفتابه

Vares -o- varf- paste-  sar- aftabe                                                         

ترجمه : پشت سر باران و برف، آفتاب است.

کنایه : امیدوار بودن

معادل فارسی :در نومیدی بسی امید است ، پایان شب سیه سپید است.

تا وچه بنه نخره ، راه بووردنه یاد نیرنه

t-a-vace-bene-naxere-rah-burden-re-yad-nayrne         

ترجمه : بچه تا زمین نخورد ، راه رفتن را یاد نمی گیرد.

کنایه :آموختن با سختی همراست.

معادل فارسی: تا به آب نزنی شناگر نمی شوی